Energietransitie in de praktijk: van bioWarmte tot energie-hub

Op 18 maart 2026 bracht een delegatie van de afdeling EST (Energie Systeem Transitie) van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) een werkbezoek aan Bedrijventerrein Lage Weide in Utrecht. Doel van het bezoek was om in de praktijk te zien hoe dit bijzondere bedrijventerrein zich ontwikkelt als living lab voor de energietransitie.

Ontvangst bij DHL eCommerce: Lage Weide als living lab

De RVO-delegatie werd ontvangen bij DHL eCommerce (Netherlands) B.V., onder andere door parkmanager Roeland Tameling. Tijdens zijn introductiesessie en die van Renz Bassant (DHL) kwamen de volgende thema’s aan bod:

• Introductie van Lage Weide als living lab voor de energietransitie
• Korte toelichting op de gebiedsaanpak, samenwerkingen en energie-ambities
• Focus op warmtevraagstukken, zon- en windinitiatieven en netcongestie
• Presentatie over verduurzaming van logistiek vastgoed en vloot
• Thema’s: elektrificatie, energieopslag en slimme laadpleinen

Wandelende rondleiding over het terrein

Na de introductie bij DHL vervolgde de groep de dag al wandelend richting de BioWarmte Installatie van Eneco. Tijdens deze rondleiding door het terrein gaf Bert Strijker toelichting op de verschillende initiatieven en ontwikkelingen van de E-hub op Lage Weide. Onderweg passeerde de groep onder andere het bedrijf C. van Heezik, dat zonnepanelen aan de zijkant van zijn bedrijfspand heeft gemonteerd – een mooi voorbeeld van de praktische verduurzamingsstappen die ondernemers op het terrein zetten.

BioWarmte Installatie Eneco: warmte voor Utrecht

Bij de BioWarmte Installatie van Eneco op Lage Weide kregen de deelnemers uitleg over de cruciale rol die deze installatie speelt in de warmtevoorziening van Utrecht. De installatie is in gebruik genomen in 2019 en heeft een productiecapaciteit van 64 MWth, gevoed door houtchips (30 tot 80 vrachtwagens per dag).

Eneco’s Energy Production Utrecht (EPU) heeft een rijke geschiedenis: al 125 jaar wordt er energie geproduceerd in Utrecht, van de eerste elektriciteitscentrale aan de Nicolaas Beetstraat in 1905 tot de huidige moderne installaties. EPU voorziet momenteel circa 61.000 gebouwen van stadswarmte, met een totale winterse piekbelasting van 570 MWth en een elektrische capaciteit van 471 MWe. Naast de biomassacentrale zijn er ook recente ontwikkelingen zoals een warmtepomp op de rioolwaterzuivering (27 MWth), warmtebuffers op meerdere locaties in de stad en e-boilers die duurzame elektriciteit omzetten in warmte voor het net.

Energie-Hub Lage Weide (EMCU): samen netcongestie te lijf

De dag werd afgesloten met een presentatie van Edith Appels (DSG/Stiho) over de Energie-Hub Lage Weide, ook wel bekend als EMCU (Energie Management Coöperatie Utrecht). Deze energiehub is een praktisch antwoord op één van de grootste uitdagingen van ons bedrijventerrein: netcongestie. De problemen rond netcongestie in de regio Utrecht duren naar verwachting tot 2034-2035, waardoor nieuwe bedrijfsaansluitingen op een wachtlijst belanden.

Wat is de EMCU?

De EMCU is een coöperatie van bedrijven op Lage Weide die gezamenlijk hun elektriciteitsaansluiting optimaler benutten. Door via een groepstransportovereenkomst (GTO) met Stedin samen te werken, kunnen deelnemers meer capaciteit benutten dan met een individuele aansluiting. Een Energy Management Systeem (EMS), beheerd door serviceprovider Groendus, monitort en stuurt het verbruik en de teruglevering van alle deelnemers in real time.

Resultaten en leerpunten

De hub is operationeel sinds 25 september 2024 en boekt concrete resultaten: vanaf januari 2025 zijn er geen overschrijdingen meer in afname en teruglevering. Deelnemers krijgen inzicht in hun eigen én elkaars verbruik en er is een werkende afrekenmethodiek. Tegelijkertijd zijn er nog uitdagingen: de business case is bij de huidige schaal moeilijk sluitend te maken, aansprakelijkheid is nog onverzekerbaar en subsidietrajecten leveren weinig praktisch resultaat op.

Ambities voor de toekomst

De EMCU wil groeien naar 100 deelnemers in 2027. Nieuwe afspraken met Stedin op basis van de nieuwe netcode verbeteren de business case: zo wordt er straks afgerekend op de gezamenlijke piekbelasting in plaats van individueel, en is er een flexvergoeding voor inperking in de avondspits (16–20u) in de donkere maanden. De hub doet ook mee aan meerdere MOOI-subsidietrajecten om opschaling en nieuwe modaliteiten te realiseren.

Conclusie: Lage Weide als inspirerend voorbeeld

Het werkbezoek van 18 maart bood de RVO-medewerkers een rijke inkijk in de complexe praktijk van de energietransitie op bedrijventerreinniveau. Lage Weide laat zien dat samenwerking tussen ondernemers, netbeheerder, gemeente, provincie en energiebedrijven essentieel is… en dat draagvlak creëren een kwestie van de lange adem is. Vertrouwen, korte lijnen en een gedeelde maatschappelijke ambitie zijn daarbij de sleutelingrediënten.

Lage Weide bewijst dat een bedrijventerrein meer kan zijn dan een plek van economische bedrijvigheid: het kan een living lab zijn waar de energietransitie in de praktijk wordt uitgevonden.