Een feestelijk en belangrijk moment voor de Energiehub Lage Weide. Energie Management Coöperatie Utrecht (EMCU) en Stedin hebben vandaag de nieuwe Groepstransportovereenkomst (GTO) voor de energiehub ondertekend. Daarmee komt een einde aan de pilotfase en krijgt de samenwerking tussen de deelnemende bedrijven en Stedin een structurele basis binnen de nieuwe regels voor het elektriciteitsnet. Tegelijkertijd tekenden EMCU en Stedin een intentieovereenkomst om verder te onderzoeken hoe de flexibiliteit van de bedrijven kan worden ingezet om het elektriciteitsnet te ontlasten.

De ondertekening vond plaats tijdens een drukbezochte stakeholdersbijeenkomst over de Energiehub Lage Weide, in aanwezigheid van onder anderen staatssecretaris Jo-Annes de Bat van Klimaat en Groene Groei, gedeputeerde Huib van Essen van provincie Utrecht, wethouder Julia Kleinrensink van gemeente Utrecht en vertegenwoordigers van Stedin, EMCU en deelnemende ondernemers.

Van pionieren naar structureel samenwerken

Op bedrijventerrein Lage Weide werken ondernemers al enkele jaren samen om slimmer gebruik te maken van de beperkte ruimte op het elektriciteitsnet. Het idee ontstond in 2021. Na haalbaarheidsonderzoeken werd in 2023 EMCU opgericht en in september 2024 ging de energiehub daadwerkelijk van start.

De gedachte achter de energiehub is eenvoudig. Bedrijven hebben hun maximale stroomcapaciteit lang niet allemaal op hetzelfde moment nodig. Binnen de GTO beschikken de deelnemende bedrijven gezamenlijk over transportvermogen en maken zij afspraken over het gebruik daarvan. Zo kan de beschikbare ruimte slimmer worden verdeeld.

Op Lage Weide wordt bijvoorbeeld gebruikgemaakt van de flexibiliteit van het koelhuis van C. van Heezik. Als er ruimte is op het net kan extra worden gekoeld. Tijdens drukke uren kan het koelvermogen worden teruggeschakeld, waardoor ruimte ontstaat voor andere toepassingen, zoals het laden van elektrische vrachtwagens. Ook elektriciteit van zonnepanelen op de daken van deelnemende bedrijven kan zo vaker lokaal worden gebruikt.

Belangrijke stap, met nog twee stevige vraagstukken

EMCU bestuurder Edith Appels is blij met de nieuwe GTO. Zij vroeg staatssecretaris De Bat tijdens de bijeenkomst wel om de impact van energiehubs te helpen versnellen door twee belangrijke belemmeringen voor ondernemers weg te nemen: zekerheid over de transportcapaciteit waarmee een ondernemer na vertrek uit een energiehub verder kan en een praktische oplossing voor de aansprakelijkheid binnen een energiehub.

EMCU wil de komende jaren fors uitbreiden. Meer deelnemers betekent meer verschillende energieprofielen en daarmee meer mogelijkheden om vraag, aanbod en beschikbare capaciteit slim op elkaar af te stemmen.

De Bat: voorbeeld voor andere bedrijventerreinen

Staatssecretaris Jo-Annes de Bat bezocht voorafgaand aan de bijeenkomst onder meer C. van Heezik en zag daar hoe de energiehub in de praktijk werkt: “Op Lage Weide laten ondernemers zien wat er mogelijk is wanneer bedrijven lokaal stroom opwekken, delen en hun verbruik slim op elkaar afstemmen. Daarmee halen ze samen meer uit het bestaande elektriciteitsnet. Zo ontstaat er ondanks netcongestie ruimte om te verduurzamen en te groeien. Met de subsidieregeling voor energiehubs willen we dit soort initiatieven op meer plekken in Nederland mogelijk maken.”

Stedin: volgende stap na de pilot

Ook voor Stedin markeert de ondertekening een nieuwe fase. De overeenkomst uit 2024 had het karakter van een pilot. De nieuwe GTO sluit aan op de inmiddels geldende wet en regelgeving. Regiodirecteur Warmold ten Zijthoff is enthousiast: “Met deze overeenkomst maken we de stap van pionieren naar een structurele samenwerking. Energiehubs zijn belangrijk voor het energiesysteem van de toekomst: lokaal beschikbare energie wordt slimmer benut en ondernemers krijgen ruimte om te verduurzamen. Dat vraagt om visie, flexibiliteit en vooral goede samenwerking. Ik hoop daarom dat meer ondernemers op Lage Weide zich bij deze groep aansluiten.”

Net uitbreiden én slimmer gebruiken

Gedeputeerde Huib van Essen benadrukt dat overheid, netbeheerder en ondernemers samen werken aan het energiesysteem van de toekomst en dat energiehubs daar onderdeel van zijn. “We moeten én én doen. Blijven investeren in uitbreiding van het elektriciteitsnet én tegelijkertijd de capaciteit die er al ligt veel efficiënter gebruiken. Wat ondernemers op Lage Weide samen met Stedin doen, laat zien hoeveel mogelijk is. Door slim samen te werken kunnen we netcongestie aanpakken én de energietransitie versnellen.”

Ook wethouder Julia Kleinrensink ziet grote waarde in de ervaringen die op Lage Weide worden opgedaan: “Het is ontzettend fijn voor ons als gemeente dat deze ondernemers het initiatief en risico hebben genomen om dit voor elkaar te krijgen. Dit geeft waardevolle inzichten waarmee we ook andere ondernemers in Utrecht kunnen helpen en stimuleren om de samenwerking op te zoeken en slim met elektriciteit om te gaan.”

En meteen door

Bij de ondertekening blijft het niet. EMCU en Stedin hebben tegelijkertijd een intentieovereenkomst gesloten om te onderzoeken hoe flexibel vermogen van de deelnemende bedrijven dynamisch kan worden ingezet voor congestiemanagement. Het idee is dat Stedin flexibiliteit kan afroepen wanneer die daadwerkelijk nodig is en dat de energiehub daarvoor een passende vergoeding ontvangt. Stedin verwacht de benodigde technische mogelijkheden medio 2027 beschikbaar te hebben. Partijen streven ernaar uiterlijk 1 april 2027 overeenstemming te bereiken over de voorwaarden.

Vier jaar geleden was een energiehub op Lage Weide nog een idee van een aantal ondernemers. Daarna volgden onderzoeken, technische installaties, nieuwe contractvormen en vooral veel pionierswerk. Vandaag ligt er een officiële GTO. De volgende opgave is duidelijk: zorgen dat meer ondernemers kunnen aansluiten en dat energiehubs eenvoudiger kunnen opschalen.

fotograaf: Kees Jan Bakker