De huidige droogte maakt opnieuw pijnlijk zichtbaar wat al langer speelt: de vraag naar drinkwater stijgt, terwijl lange droge periodes het aanbod onder druk zetten. In 2024 leidde dat al tot de eerste geweigerde aansluitingen van grootverbruikers. De opgave is niet alleen minder water gebruiken: het is scherper kijken naar welke kwaliteit water waar echt nodig is. Bij De WaterBank zien ze restwater als waardevolle bron die lokaal en regionaal mee kan spelen als ’tweede kraan’ van Nederland.

Van restwaterscan naar waterdeal

De WaterBank zoekt naar restwatermatches: plekken waar restwatervraag en -aanbod bij elkaar kunnen komen. Van daaruit werken ze toe naar een waterdeal: een samenwerking om restwater te hergebruiken en hemelwater in te zetten waar mogelijk. De eerste stap is veelal een restwaterscan. Hierin wordt lokale vraag en aanbod bekeken en kansen verkend. 

Bedrijventerreinen zijn een mooi voorbeeld. Ze hebben veel verhard oppervlak, verbruiken grote volumes water voor onder meer koeling en reiniging. En ze bieden gedeelde ruimte voor alternatieve bronnen als hemelwateropvang en waterhergebruik — verbruikers en lozers liggen er vlak bij elkaar. Door slim watermanagement op lokale en regionale schaal kan hoogwaardig drinkwater worden ontlast.

Lage Weide scan

In opdracht van het Netwerk Water en Klimaat (NWK) en in samenwerking met Parkmanagement Lage Weide voerden WaterBank-leden LeAF en Waterprof een restwaterscan uit op bedrijventerrein Lage Weide in Utrecht. Zij deden dit samen met Werklandschappen van de Toekomst, Vitens, gemeente Utrecht, Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en de provincie Utrecht.

Matches

Doel van de onderzoekers was om mogelijke matches tussen vraag en aanbod in beeld te brengen. Zij hebben daarbij gekeken naar verbruik, lozing en onderlinge afstand. Maar ook de potentie van hemelwateropvang, het opnieuw inzetten van restwater en omliggende alternatieve waterbronnen namen ze mee. Zo ligt bijvoorbeeld RWZI Leidsche Rijn vlakbij het terrein. Ook hebben LeAF en Waterprof gekeken naar mogelijkheden voor samenwerking tussen bedrijven.

230 zwembaden

Twee cijfers laten zien over welk omvang we spreken. Op de grote daken van Lage Weide valt elk jaar ongeveer 575.000 m³ regenwater. Dat is ongeveer evenveel als 230 olympische zwembaden. Dit water kan worden gebruikt voor bedrijfsprocessen of om het grondwater aan te vullen en zo droogte tegen te gaan.

Daarnaast loost de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) Leidsche Rijn jaarlijks 3,5 tot 3,9 miljoen m³ gezuiverd water. Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) zoekt actief naar nuttige toepassingen voor dit water. Naast deze twee bronnen zijn er ook verschillende restwaterstromen van bedrijven die nu op het riool worden geloosd.

Van bevindingen naar kansen

LeAF en Waterprof hebben met 19 bedrijven en met overheden gesprekken gevoerd om te komen tot concrete kansen. Kaart-analyses, beleid, bedrijfsdata en interviews gaven al richting aan verschillende kansrijke routes. De WaterBank-leden met expertise op onder meer zuivering, infrastructuur en waterberging hebben meegedacht in de technische haalbaarheid.

Vijf kansrijke oplossingen

De volgende oplossingen zijn in de ogen van de onderzoekers kansrijk:

1. Gebruik van hemelwater voor vrachtwagenwasstraten.
2. Gebruik van hemelwater voor het spoelen van kratten en statiegeldflessen.
3. Het doorlaten van hemelwater in de grond om het diepe grondwater aan te vullen (infiltratie).
4. Hergebruik van gezuiverd water van RWZI Leidsche Rijn.
5. Hergebruik van restwater door andere bedrijven.

Ze laten zien hoe verschillend de routes kunnen zijn: van het hergebruik van gezuiverde water van de RWZI en het inzetten van hemelwater voor wasstraten en grondwateraanvulling tot restwater van het ene bedrijf dat de watervraag van twee buren kan vervullen. Sommige kansen zijn vooral privaat, andere raken direct aan publieke doelen zoals het aanvullen van grondwater. En sommige zijn interessant vanwege hun schaalbaarheid; één wasstraat bespaart relatief weinig, maar wasstraten zijn er overal in Nederland.

Vervolg

Samenwerking staat centraal in de kansrijke oplossingen en daarmee gaan we verder in de volgende fase. Per kans kijken we naar het technisch ontwerp en de juridische en financiële voorwaarden. Samen met de betrokken bedrijven en publieke partners werken we uit wat er nodig is om deze kansen uiteindelijk te kunnen gaan uitvoeren en drinkwater te kunnen besparen!

Wil je meer weten? Neem dan contact op met Richard Hartkamp via richardhartkamp@lageweide.nl.